A. ആദ്യകാല ചരിത്രം
റഷ്യന് വിപ്ലവാനന്തരം സോവിയറ്റു യൂണിയന് രൂപീകൃതമായ കാലത്തുതന്നെ പാരിസ്ഥിതികാവബോധമുള്ള ഒരു മാര്ക്സിസുറ്റു വീക്ഷണം വളര്ന്നു വന്നിരുന്നു. അദ്യകാലത്ത് ഇവര്ക്ക് ലെനിന്റെ പിന്തുണയുണ്ടായിരുന്നതായി പില്ക്കാല പഠനങ്ങളില് തെളിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അതാണ് 1919-ല് ലെനിന് തന്നെ മുന്കൈ എടുത്ത് റഷ്യയിലെ ആദ്യത്തെ പ്രകൃതിസംരക്ഷപ്രദേശം സ്ഥാപിച്ചത്. 1929 ആകുമ്പോഴേക്കും അങ്ങനെയുള്ള 61 സംരക്ഷിതപ്രദേശങ്ങള് റഷ്യയില് നിലവില് വന്നുകഴിഞ്ഞിരുന്നു. ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഈ പാരിസ്ഥിതികവിവേകം തുടര്ന്നിരുന്നെങ്കില് ഒരുപക്ഷേ റഷ്യയുടെ ചരിത്രം മറ്റൊന്നാകുകായിരുന്നു. എന്നാല് പാശ്ചാത്യമുതാളിത്ത രാജ്യങ്ങളുടെ ഭീഷണി നേരിടാന് അവരുടെ അതേ പാത തിരഞ്ഞെടുക്കുകയാണ് റഷ്യന് ഭരണകൂടം പിന്നീട് ചെയ്തത്. സ്റ്റാലിന് പാര്ട്ടിയില് പ്രാമുഖ്യം നേടിയതോടെ ഇക്കോളജിയെ വിധ്വംസകശാസ്ത്രമായി ചിത്രീകരിക്കപ്പെട്ടു. 'പിന്തുടരാതിരുന്ന വന് സാധ്യതയുടെ വഴി' എന്നാണ് അക്കാലത്തെ പാരിസ്ഥിതിക ഉണര്വിനെ പില്ക്കാല മാര്ക്സിസിറ്റ് ചിന്തകനായ അരന് ഗേറെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. അതിന്റെ തുടര്ച്ചയാണ് ആധുനിക ഇക്കോ- മാര്ക്സിസം തുടരേണ്ടതെന്നും അദ്ദേഹം ഓര്മ്മിപ്പിക്കുന്നു.
B. മാര്ക്സിയന് കൃതികളുടെ പുനര്വായന.
മാര്ക്സിന്റെ ആദ്യകാല കൃതികളിലുടനീളം മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയുമായുള്ള ബന്ധത്തെകുറിച്ചുള്ള വിചിന്തനങ്ങള് കാണാം. ബാഹ്യപ്രകൃതി എന്നത് മനുഷ്യന്റെ അജൈവമായ ശരീരമാണെന്ന് മാര്ക്സ് പറന്ഞ്ഞു. ജീവിതത്തിന്റെ ആധാരം പ്രകൃതിയാണ്. അതിനാല് പ്രകൃതിയുമായി നിരന്തരമായി ഒരു സംവാദം നിലനില്പ്പിന്റെ ആവശ്യമാണ്. മുതലാളിത്തത്തിനുകീഴില് ഈ പാരസ്പര്യം നഷ്ടമാവുകയും മനുഷ്യന് പ്രകൃതിയില് നിന്ന് അന്യവത്കരിക്കപ്പെടുകയും കെയ്യുന്നു. സ്വകാര്യ സ്വത്തിന്റെ ലാഭക്കൊതിയ്ക്കു പകരം സാമൂഹിക ഗുണത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള ഉപയോഗം എന്നാണ് ആദ്യകാല മര്ക്സിയന് രചനകള് മുന്നോട്ടു വയ്ക്കുന്ന ആശയം. വിപണിയുടെ സങ്കേതങ്ങള് ഉപയോഗിച്ച് പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങള്ക്ക് പരിഹാരം കാണമെന്ന സങ്കല്പം മാര്ക്സസം നിരാകരിക്കുന്നുണ്ട്. മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയുമായുള്ള ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചും കൃഷി മണ്ണിനെ നാശോന്മുഖമാക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചും വ്യവസായങ്ങള് സൃഷ്ടിക്കുന്ന പ്രദൂഷണത്തെക്കുറിച്ചുമൊക്കെ വ്യക്തമായ കാഴ്ചപ്പാടുകള് 'മൂലധന'ത്തിലുമുണ്ട്. മുതലാളിമാര് തൊഴിലാളികളുടെ അധ്വാനത്തെ ചൂഷണം കെയ്യുന്നതിന് തുല്യമാണ് കര്ഷകന് മണ്ണിനെ ചൂഷണം കെയ്യുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു. മാര്സിന്റെ ആദ്യകാല രചനയ്ക്കുശേഷം ഏറ്റവും അധികം പ്രകൃത്യാവബോധം പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന മാര്ക്സിയന് കൃതി ഏംഗല്സിന്റെ 'ഡയലിറ്റിക്സ് ഓഫ് നേച്ചറാണ്' അതില് തന്നെ കുരങ്ങില് നിന്നും മനുഷ്യനിലേക്കുള്ള പരിണാമത്തില് അദ്ധ്വാനം വഹിച്ച പങ്ക് എന്ന ലേഖനം. അങ്ങനെ മാര്ക്സിസത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനഗ്രന്ഥങ്ങളില് നിന്നുതന്നെയാണ് ഇക്കോ- മാര്ക്സിസം അതിന്റെ ദാര്ശനീകടിത്തറ കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നത്.
C. ചില മാര്ക്സിയന് വചനങ്ങള്
അ) കാര്ഷികോത്പാദനത്തെ വ്യാവസായികോദ്പാദനവുമായി കൂട്ടിയിണക്കുക, രാജ്യത്തിലെ ജനസംഖ്യാവിതരണം കുറേക്കൂടി സ്വീകരിച്ചിട്ട് നാടും നഗരവും തമ്മിലെ വ്യത്യാസം ഇല്ലാതാക്കുക
ആ) വന്കിടവ്യവസായവും വ്യാവസായികാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വന്കിട കൃഷിയും രണ്ടും ഒരേ ദ്രോഹം ചെയ്യുന്നു. ആദ്യത്തേത് മനുഷ്യന്റെ അധ്വാനശേഷി നശിപ്പിക്കുന്നു. രണ്ടാമത്തേത് മണ്ണിന്റെ ഊര്വ്വരത നശിപ്പിക്കുന്നു.
ഇ) മാനവരാശി മുഴുവന് ഒരു രാഷ്ട്രമായി എന്നു വന്നാലും അവര് ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥരാവുന്നില്ല. വറും കൈവശക്കാര്, ഗുണഭോക്താക്കള് മാത്രമാണ്. ഇന്നത്തെ അവസ്ഥയില് കുടുതല് മെച്ചപ്പെടുത്തി അതിനെ വരും തലമുറകള്ക്ക് കൈമാറാന് അവര് ബാദ്ധ്യസ്ഥരാണ്.
D പാരിസ്ഥിതിക സോഷ്യലിസത്തിന്റെ മുഖ്യ സങ്കല്പങ്ങളും പരികല്പനകളും.
1. ഇന്നത്തെ പാരിസ്ഥിതിക പ്രതിസന്ധിക്ക് മുതലാളിത്തവും സ്റ്റേറ്റ് സോഷ്യലിസവും ഒരുപോലെ കുറ്റക്കാരാണ്. ഇവയുടെ സാമ്പത്തിക പ്രക്രിയ പ്രകൃതിവിരുദ്ധവും കേന്ദ്രീകൃതവുമാണ്. പാരിസ്ഥിതികാവബോധത്തില് നിന്നുകൊണ്ടുള്ള വികേന്ദ്രീകൃത ഉത്പാദനത്തിനാണ് മേലില് പ്രസക്തി. മുതലാളിത്ത സാമ്പത്തിക ശാസ്ത്രത്തെ മാറ്റിയെഴുതിക്കൊണ്ടുവേണം ഇക്കോ- മാര്ക്സിസം നിലവില് വരേണ്ടത്.
2. ആഗോള പരിസ്ഥിതി പ്രതിസന്ധി ഒരു സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്. മുതലാളിത്ത ഉത്പാദന ബന്ധങ്ങളെ വിപ്ലവാത്മകമായി പരിവര്ത്തിപ്പിക്കാതെ ഇതിനു പരിഹാരമുണ്ടാക്കാന് സാധിക്കില്ല. പരിസ്ഥിതി സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയും പരിഹാരവും പരസ്പരാശ്രയവും പരസ്പരബന്ധിതവുമാണ്. ഡീപ്പ് ഇക്കോളജിസ്റ്റുകള് കരുതും പോലെ പ്രകൃതിയിലേക്കുള്ള മടക്കത്തിലൂടെ ഇത് സാധ്യമാവില്ല. രാഷ്ട്രിയ ധനതത്വശാസ്ത്രത്തിന്റെ വഴിയിലൂടെ മാത്രമേ ഇതിനു പരിഹാരം കണ്ടെത്താന് കഴിയൂ.
3. സാര്വ്വദേശീയ സോഷ്യലിസത്തിന്റെ ' അധ്വാനിക്കുന്ന ജനവിഭാഗം' എന്ന സാമാന്യവതകരണത്തിനപ്പുറം സാംസ്കാരിക ഭിന്നതകളില് അധിഷ്ഠിതമായ സ്വത്വത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയം കുടി ഇനി മേലില് പരിഗണിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ബഹുസാംസ്കാരികതയെ ഉള്ക്കൊണ്ടുകൊണ്ടുവേണം ഇക്കോ- മാര്ക്സിസം നടപ്പില് വരുത്തേണ്ടത്.
4. സാംസ്കാരിക വൈവിധ്യത്തിന്റെ സംരക്ഷണവും പരിസ്ഥിതിയുടെ സംരക്ഷണവും പരസ്പര പൂരകങ്ങളാണ്
5. സാമ്പ്രദായ ഇടതുപക്ഷം കുടുതല് ഉത്പാദനത്തിനും നിലയ്ക്കാത്ത വികസനത്തിനും ആഗോള അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള മത്സരത്തിനുമായി നിലകൊള്ളുമ്പോള് ഇക്കോ- മാര്ക്സിസം ഉത്പാദനത്തിന്റെ വളര്ച്ചയെ നിലനില്ക്കുന്ന രീതിയില് നിയന്ത്രിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നു. അതായിരിക്കും തൊഴിലാളിക്ക് സ്ഥിരമായ തൊഴിലും മെച്ചപ്പെട്ട സേവനങ്ങളു ലഭ്യമാകാന് ഉതകുക എന്നു വിശ്വസിക്കുന്നു.
6. സാമൂഹിക സാമ്പത്തിക നീതിയും പാരിസ്ഥിതിക നീതിയും തമ്മിലുള്ള അഭേദ്യമായ ബന്ധം ഇത് തിരിച്ചറിയുന്നു. പരിസ്ഥിക നീതി മനുഷ്യാവകാശപ്രശ്നങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുനു.
7. പട്ടിണിയുടെയും പാരിസ്ഥിതിക നാശത്തിന്റെയും ഇരകള് കുട്ടികളും സ്ത്രീകളും ആണെന്നും അവരുടെ സംരക്ഷണത്തിനായി നിലകൊള്ളുന്ന ഭരണകൂട വ്യ്വസ്ഥ നിലവില് വരേണ്ടതുണ്ടെന്നും തിരിച്ചറിയുന്നു.
8. സോഷ്യലിസ്റ്റു രാജ്യങ്ങളില് നിലവില് വന്ന പാര്ട്ടിയ്ക്ക് മേല്ക്കോയ്മയുള്ള ഉദ്യോഗസ്ഥമേധവിത്വ സംവിധാനം തിരുത്തിക്കുറിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
9. പുതിയ സമൂഹത്തില് - സദാചാരം, ഭൗമരക്ഷയ്ക്ക് ഉതകും വിധം തിരുത്തിക്കുറിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
10. അനിയിന്ത്രിതമായി ഉയരുന്ന ഭൗതിക സമൃദ്ധി എന്ന സാമ്പ്രദായിക സോഷ്യലിസ്റ്റു സമൂഹങ്ങള്ക്കു പറ്റിയ തെറ്റ് തിരുത്തേണ്ടതുണ്ട്. ഒരു ഹരിത സോഷ്യലിസ്റ്റ് സമൂഹത്തിന്റെ എല്ലാവരുടെയും ന്യായമായ ആവശ്യത്തിന്റെ പൂരണത്തിനാണ് പ്രസക്തി.
11. ഉപഭോഗസംസ്കാരം തിരസ്കരിക്കപ്പെടണം.
E. ഇക്കോ മാര്സിസത്തിനെ എതിര്ക്കുന്നവര്
1. ഇക്കോ മാര്ക്സിസത്തെപ്പറ്റി വ്യക്തമായ അറിവും കാഴ്ചപ്പാടുമില്ലാത്തവര്.
2. സാമ്പ്രദായിക കമ്യൂണിസ്റ്റ് ഭരണകൂടങ്ങളുടെ ചെയ്തികള് കണ്ട് മനം മടുത്ത് - അവരുടെ അനുബന്ധമാണ് ഇക്കോ മാര്ക്സിസവും എന്ന് തെറ്റിദ്ധരിച്ചവര്.
3. ഇക്കോ മാര്ക്സിസം ഭാവിയില് ഉയര്ത്തിയേക്കാവുന്ന വെല്ലുവിളിയെപ്പറ്റി കൃത്യമായ ധാരണയുള്ള മുതലാളിത്തത്തിന്റെ വക്താക്കള്. ആഗോളവത്കരണത്തിന്റെ ആസന്നമായ അന്ത്യത്തിനുശേഷം ലോകത്തു വ്യാപിക്കേണ്ട ഈ സോഷ്യലിസ്റ്റ് ചിന്താധാരയെ തകര്ക്കേണ്ടത് സത്യത്തില് ആഗോളവത്കരണത്തിന്റെ തന്നെ വക്താക്കളുടെ ആവശ്യമാണ്.
4. പരമ്പരാഗത പാര്ട്ടി അനുഭാവികള്. ഇവരാണ് ഇത് മാര്ക്സിസത്തിന്റെയും സോഷ്യലിസത്തിന്റെയും ശത്രുവാണെന്ന് പ്രചരിപ്പിക്കുന്നത്. ഈ പാര്ട്ടികള് ഇത്രകാലം തുടര്ന്നുവന്ന മനുഷ്യവിരുദ്ധവും പരിസ്ഥിതി വിരുദ്ധവുമായ പ്രവര്ത്തനങ്ങള് ഇക്കോ മാര്ക്സിസം പൊളിച്ചുകളയുന്നു എന്നത് ആ പാര്ട്ടികളുടെ നിലനില്പിനെയാണ് ചോദ്യം ചെയ്യുന്നത്. അതുമുന്കൂട്ടി കണ്ടുകൊണ്ടാണ് അവര് ഇക്കോ- മാര്ക്സിസം മുതലാളിത്തത്തിന്റെ സൃഷ്ടിയാണെന്ന് പ്രചരിപ്പിക്കുന്നത്.
5. മാര്ക്സിസത്തെ ഒരു മതമായി കാണുന്ന വരട്ടുവാദികള്. അതിന്റെ നിയമങ്ങള് അലംഘനീയങ്ങളാണെന്നും അത് തിരുത്തപ്പെടാനാവാത്തവയാണെന്നും പുനര്വായനകള് പാപമാണെന്നും ചിന്തിക്കുന്ന ശുദ്ധഭക്തര്. അവരെ തിരുത്താന് ആര്ക്കും കഴിയില്ല.
F. ഉപസംഹാരം.
പുതിയ കാഴ്ചപ്പാടുകളെ അംഗീകരിക്കാന് കഴിയാത്ത പുതിയ വായനകളെ ഉള്ക്കൊള്ളാന് കഴിയാത്ത കഴിഞ്ഞ കാലത്തെ തെറ്റില് ഉറച്ചു നില്ക്കുന്ന ഈ വിഭാഗങ്ങളെ അപ്രസക്തമാക്കിക്കൊണ്ട് ഇക്കോ- മാര്ക്സിസ്റ്റ് ചിന്തകള് പടര്ന്നു പന്തലിക്കേണ്ടതുണ്ട്. അല്ലെങ്കില് അത് ഗുണകരമാകുക ഭൂമിയെ ഉപഭോഗിച്ചു തീര്ത്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന മുതലാളിത്ത വ്യവസ്ഥിതിയ്ക്കു തന്നെയാവും. അത് ആത്യന്തികമായി കൊണ്ടുചെന്നെത്തിക്കുക പരിഥിതിയുടെയും അതുവഴി മനുഷ്യവര്ഗ്ഗത്തിന്റെയും അന്ത്യത്തിലായിരിക്കും. മനുഷ്യനില്ലാത്ത ഈ ലോകത്ത് ഒരു പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തിനും ഒരു ബ്ലോഗിനും ഒരു പ്രസക്തിയുമില്ലെന്ന് ഓര്ക്കുക...